نیازسنجی مدیران سراسر کشور
مرکز پشتیبانی مدرسه
اولين و اساسیترین گام در تدوين و اجراي برنامه دانشافزایی، اجراي صحيح و مبتني بر واقعيت فرايند نيازسنجي است. نيازسنجي، سنگ زيرين ساختمان آموزش است و هرقدر اين سنگ زيرين، مستحکمتر باشد، بناي روي آن محکمتر و آسیبناپذیر خواهد بود.در قلمرو آموزش، نيازسنجي بهعنوان يکي از مؤلفههای اساسي و ضروري فرايند برنامهریزی در نظر گرفته ميشود و هرجا که مسئله تدوين طرحها و اتخاذ مجموعهاي از تدابير آموزشي مطرح باشد، از نيازسنجي بهطور مکرر ياد میشود و مبناي منطقي هر برنامه، وجود نياز يا مجموعهای از نيازهاست.
در تاریخ آموزشوپرورش، برنامهریزان مدرسهها و مربیان، در جستوجوی شاخصها و استانداردهای مدرسه کیفی بودهاند. اگر بخواهیم در نظام آموزشی کشورمان، مصداقی از آموزشوپرورش بهینه، هدفدار و مطلوب را نشان دهیم، تقریباً با مشکل مواجه خواهیم شد. اگر یک مدیر علاقهمند، یک معلم دلسوز، یک پژوهشگر تعلیم و تربیت و در یککلام، یک انسان فرهیخته از متصدیان تعلیم و تربیت کشور بخواهد آموزشگاه فاضله، استاندارد و آرمانی یا حتی مدرسهای را که درراه فاضله شدن و حرکت بهسوی آرمانگرایی در تعلیم و تربیت گام برداشته است را معرفی کند، با مشکل زیادی مواجه خواهد شد.
با اینکه در حال حاضر، برخی مدارس در بعضی زمینهها موفقیتهای برجستهای از خود نشان میدهند ولی این موفقیتها موردی و در یک زمینه یا زمینههای خاص است، نه بهصورت جامع و نظام گرا. مثلاً اگر مدرسهای در امور آموزشی به قبولی صددرصد نائل میشود، باکمال تأسف مشاهده میکنیم که در این قبولی مطلوب (البته ازنظر کمی و بدون توجه به کیفیت دانش و مهارت قبولشدگان)، توجه به مسائل پرورشی و تقویت بعد معنوی و اخلاقی فراگیرندگان به فراموشی سپردهشده است یا اگر در مدرسهای نظم و انضباط خاصی در امور اداری مشاهده میشود، چندان خبری از آموزش باکیفیت نمیبینیم و حتی اکثریت قریب بهاتفاق معلمان آن مدرسه از الگوهای جدید یادگیری بیخبرند. بهعبارتدیگر، شاید هماکنون بهندرت بتوانیم آموزشگاه استاندارد و آرمانی در نظام آموزشی کشورمان معرفی کنیم که تمام مؤلفههای علوم تربیتی در آن بهدرستی رعایت شده باشد.
هماکنون در کشورهای توسعهیافته، علاوه بر پیشرفت عمومی اکثر مدرسهها، دانشگاههای علوم تربیتی و تربیتمعلم، مدارس وابستهای تأسیس میکنند که در آنها، دانش علوم تربیتی به مرحله عملیاتی نزدیک میشود و بستر اجرایی روشنی برای دیدگاههای نظری پدید میآید. بهعنوانمثال در حال حاضر، تمام دانشجویان رشتههای تربیت دبیری و مراکز تربیتمعلم کشورمان در دوران تحصیل عالی خود، دستکم با دو مفهوم تفاوتهای فردی فراگیرندگان و تدوین متون آموزش برنامهای بهصورت نظری آشنا میشوند ولی در عمل و در کار درون کلاسی با دانشآموزان، چون الگوهای عملی این دو مقوله را که از چهل سال پیش در کشورهای توسعهیافته پدیدآمده و در سالهای اخیر گسترش پیداکرده است، در کنار خود نمییابند و بهراحتی این مفاهیم را کنار میگذارند و آموزش به شیوههای سنتی را بهترین روش در کار یاددهی- یادگیری به¬شمار میآورند.
بنابراین، مدارس استاندارد، الگویی تمامنما برای کسانی است که بخواهند مدرسه خود را به حد مطلوب ارتقا دهند. تأسیس و آمادهسازی مدرسههای موفق یا استاندارد، دغدغه همیشگی همه نظامهای آموزشی بوده است. ازاینروست که تاکنون الگوها و تلاشهای گوناگونی برای نشان¬دادن مدرسه استاندارد عرضهشده است.
این نگاره که در واقع بیان مهم ترین چالش هایی است که یک مدیر مدرسه با آنها مواجه است؛ متکی بر تحقیقات و مصاحبههای انجامشده مرکز مطالعاتی تربیت حکمت(ایماوا) و مقالات علمی مجله رشد و مقالات علمی-پژوهشی دیگر مجلات معتبر و همچنین مصاحبه با مدیران مدارس دولتی مختلف کشور است، ناظر به دوره تربیت مدیران مدارس کشور و طراحی سرفصل های متناسب با این چالش ها و آسیب ها نگاشته شده است.
متن کامل نیاز سنجی مدیران مدارس را از اینجا مطالعه کنید.
