اندیشه توحیدی به عنوان اصلی اساسی در دستگاه فکری امام خمینی، محور منظومه اعتقادی و سیاسی ایشان است. این اندیشه بر اصل یکتایی خداوند در خالقیت، مالکیت و حاکمیت استوار است و به طور مستقیم تمام ابعاد زندگی انسان، از جمله نظام حکمرانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از نگاه امام، توحید نه تنها یک اصل عقیدتی، بلکه محور اساسی برای ایجاد عدالت، برابری و آزادی در جامعه است. در نظام اندیشه توحیدی امام خمینی، انسان تنها در برابر خداوند مسئول است و هرگونه سلطه‌گری و استبداد، نفی اراده الهی تلقی می‌شود. این دیدگاه به طور کامل در حکمرانی اسلامی انعکاس یافته و اساس شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران و نظام جمهوری اسلامی قرار گرفته است.

بر این اساس امام خمینی (ره) در مصاحبه‌ای با روزنامه تایمز در تاریخ 18 دی ماه 1357، بنیان‌های توحیدی حکمرانی اسلامی را بر اساس آموزه‌های اسلامی تبیین کرده‌اند. در این نگاه، اصل توحید به عنوان مهم‌ترین و اساسی‌ترین اصل اعتقادی، نه تنها مبنای جهان‌بینی بلکه شالوده نظام حکمرانی اسلامی را تشکیل می‌دهد.

مطابق این اصل، خداوند خالق و مالک همه‌چیز و تنها موجودی است که انسان باید در برابر او تسلیم باشد. تسلیمی مطلق که به طور مستقیم بر نفی هرگونه استبداد و سلطه‌گری تأکید دارد. از منظر امام خمینی، هیچ انسانی حق ندارد انسان‌های دیگر را به تسلیم در برابر خود مجبور کند یا بر اساس درک و خواسته‌های شخصی خود، قوانین و روابط جامعه را تنظیم نماید. به این ترتیب، آزادی انسان از هرگونه قید و بند غیر الهی، مستقیماً از اصل توحید ناشی می‌شود.

بر این مبنا، قانون‌گذاری و تعیین چارچوب‌های رفتاری تنها در حیطه اختیار خداوند است. همان‌طور که قوانین هستی توسط خداوند مقرر شده‌اند، سعادت و کمال انسان نیز در گرو اطاعت از قوانینی است که از طریق انبیا به بشر ابلاغ شده‌اند. با توجه به این نکته هرگونه قانون‌گذاری یا حاکمیتی که بر اساسی غیر از ارادۀ الهی بنا شده باشد، موجب انحراف و سقوط جامعه خواهد شد. بنابراین، انسان باید علیه هر قدرتی که او را به اسارت درآورد قیام کرده و خود را از قید و بند طاغوت رهایی بخشد تا همگی تسلیم خداوند متعال باشند.

نظریه توحیدی امام خمینی همچنین بر اصل برابری انسان‌ها تأکید دارد. از دیدگاه ایشان، خداوند خالق همه انسان‌ها است و همگان با هر عنوان و جایگاهی بندگان او هستند. بر این اساس، معیار برتری میان انسان‌ها تنها بر اساس تقوا و پاکی از انحراف و خطا سنجیده می‌شود. این اصل، هرگونه تمایزات طبقاتی و امتیازات پوچ و بی‌محتوا را رد کرده و مبارزه با چنین نابرابری‌هایی را ضروری می‌داند.

نظریه توحید در حکمرانی اسلامی، همان‌گونه که امام خمینی بیان داشته‌اند، نه تنها انسان را از قید سلطه و بندگی غیر خدا رها می‌سازد، بلکه اساس حرکت‌های اجتماعی و مبارزات علیه استبداد و استعمار را فراهم می‌آورد. بدین ترتیب، حکمرانی اسلامی، نظامی مبتنی بر عدالت، برابری و آزادی الهی است که محوریت آن را بندگی خداوند تشکیل می‌دهد و از هرگونه انحراف به سوی طاغوت و نفسانیت جلوگیری می‌کند.

ر.ک: صحیفه امام، ج5، ص387